روحانیت در سال 57 یک فرصت تاریخی داشت تا برای همیشه بماند.در نقش مرجعیت عام.شاید حتی می توانست بار به مقصد نرسیده جنبش روشنفکری را هم بدوش بکشد.این شاید را آقای خمینی از آنان دریغ کرد.البته او در این راه تنها نبود.روحانیت سالها، که قرنها بود که در آتش قدرت می سوخت و به آن نمی رسید.جان به لب شده بود از بس مجیز دیگران را گفته بود و یا بی گناهان را به مسلخ بلا برده بود.لعن کمترین هزینه ای است که مخالفان روحانیت پرداخته اند.
در نظام مشروطه بود که روحانیت شکلی از حکومت را دید که بی آن که نیاز به صدارت باشد می تواند در قدرت سهیم شود.این را ه میان بر از طریق پارلمان امکان پذیر می شد.از مدرس تا آقای خمینی این شیفتگی وجود دارد.این جمله که مجلس در راس امور است نشان از شیفتگی روحانیت به قدرت پارلمان دارد.قانون اساسی جمهوری اسلامی یک استثناست.آقای خمینی اجازه نداد که کسی مجوز انحلال مجلس را داشته باشد.ولی مجلس می تواند رییس جمهوری را عزل کند.این شیفتگی، روحانیت را به دام و خیال حکومت انداخت.آنان در سال 58 قبای خلافت را به تن کردند و تا امروز از آن دست نشسته اند.این نظریه را که آقای منتظری نوشت.
او یک فقیه بود.صریح الهجه.پیچیده نبود.پیچیده هم فکر نمی کرد.به سرعت از تهران دور شد.شاید به همین دلیل هم از معادلات قدرت حذف شد.او به تنهایی در برابر خمینی ایستاد و گفت “نه” جنایت را نمی توان کتمان کرد.شاید جان به لب شده بود از ان همه توجیه.او در برابر همه کشتار های سالهای اول انقلاب سکوت کرد.شاید تایید هم کرده باشد.اما مهم این بود که چشم را نبست و به قدرت نامشورع روحانیت الوده نشد.
اگر آبرویی برای روحانیت مانده باشد از اوست.در این لحظات که نامش به نیکی برده می شود،روحانیت به احتضار افتاده است.این جنازه 500 ساله را کسی نمی تواند نجات دهد و اگر می توانست تنها او بود.مردی که گفت “نه”. او اکنون در گذشته در حالی که مخالفانش از این نبودنش خرسند هستند و در پوست نمی گنجند.اما مشکل از همین امروز پیچیده تر خواهد شد.در غیاب او کسی نمی تواند در صورت لزوم کشتی به گل نشسته روحانیت در ایران را به ساحل برد و جنبش سبز نیز رادیکال تر خواهد شد.
نوشته بودم کاش آقای منتظری این لباس را از تن می کند تا ما هم در این سو برای راهبری جنبش عدم خشونت یک گاندی داشته باشیم.او صادق بود و تا پایان هم با صداقت زیست.تاریخ از او با افتخار و نیکی یاد خواهد کرد.به همین دلیل اقای خامنه ای اجازه داده تا در حرم حضرت معصومه دفن شود.مبادا که ارامگاهش زیارتگاه شود.در حالی که اندیشه اوست که شیفته خواهد داشت.